DOKTORA SOR
1000 sola karakterler
Kısırlık Hakkında En Çok Sorulanlar
Kısırlık nedir?
Bir yıl korunmasız bir ilişki olmasına rağmen bir gebelik oluşamazsa buna kısırlık diyoruz. Tabi ki düzenli bir birliktelik gerekiyor. Bazı çiftler aynı şehirde bile yaşamıyorlar, dediğimiz şey bu çiftleri kapsamıyor. Bazen iki yıllık evliyiz ama çocuk sahibi olamıyoruz diyorlar. Tabi biz bunu kastetmiyoruz, düzenli bir birliktelik olup çocuk sahibi olamamayı kastediyoruz.

Kadınlarda kısırlık neden oluyor?
Kadınlarda kısırlığın pek çok sebebi var. Yumurtlama bozuklukları bunlardan bir tanesi. Bunun dışında yumurtalık kanalları ile sıkıntılar olabilir veya yumurtalık kanallarında tıkanıklık olabilir veya fonksiyonları iyi olmayabilir, endometriozis dediğimiz çikolata kisti olabilir.

Çikolata kistinin polikistik olayla ilişkisi var mı?
Aslında birbirinden ayrı şeyler fakat bazen birlikte de görebiliyoruz. Polikistik over daha çok bir yumurtlama sorunudur, polikistik over olan bayanlarda hormonal yapıdan dolayı seyrek yumurtlama söz konusu ve hormonal düzensizlik söz konusu ve buda yumurtlama kusuru ile sonuçlanıyor ondan dolayı kısırlık söz konusu olabiliyor. Endometrium biraz daha farklı. Çikolata kisti tabi ki âdete bağlı bir rahatsızlık yine doğurganlık döneminde gördüğümüz bir rahatsızlık. Genelde adet kanı bir miktar içeriye doğru akar ve bu içindeki endometrium dediğimiz hücreler bazen içeride yumurtalıklar üzerinde tutunup büyüyebilir ve bunlar çikolata kisti oluşturabilir. Çikolata kisti tabi ki içerde yapışıklıklar yaptığı için hem yumurtlamayı bozuyor hem yumurtalık kanallarını etkileyebiliyor ve bu şekilde çocuk sahibi olmanın önünde engel oluşturabiliyor.

Küçük yaşta geçirilen hastalıklar kısırlığa neden oluyor mu?
Tabi, aslında yumurtlama kusurlarına baktığımızda yumurtaya ait faktörler olabilir ama bunun dışında tabiki hipofiz dediğimiz beyin sapından salgılanan hormonlar oldukça önemli. Bunların salgılanması ile ilgili sorunlar olduğunda yine yumurtalık uyarılıp yumurta gelişimi söz konusu olmayabilir. Tabi ki geçirilen bazı rahatsızlıklar örneğin iltihabi rahatsızlıklar da yumurtalığı etkilediği gibi içerde kavisler üzerinde yapışıklar yaparak yumurtalık kanallarının çalışmasını bozabilir ve bu tür hastalıklarda kısırlığı yine görebiliyoruz.

hücre.pngKısırlığa çözüm olarak hangi tedaviler uygulanıyor?
Öncelikle kadınlar açısından baktığımızda bir kadın geldiğinde önce bunu değerlendiriyoruz. Yumurtlaması normal mi, kanallar açık mı bunlara bakıyoruz. Yumurtalık hormon testlerini yapıyoruz bunları değerlendirdikten sonra sebebe yönelik tedaviler yapıyoruz. Tabi ki erkeği de değerlendiriyoruz. Bir sorun varsa soruna göre planlama yapıyoruz eğer bu bir yumurtlama kusuru ise önce yumurta geliştirici iğneler kullanıyoruz ve yumurta geliştirici iğneler ile yumurtlamayı sağlamaya çalışıyoruz. Eğer sorun yumurtalık kanalları ile ilgiliyse içerde yapışıklıklardan şüpheleniyorsak ve yumurtalık kanalları iyi çalışmıyorsa Laparoskopi dediğimiz yöntemler ile içeri bakarak bu kanallar açılabiliyorsa bunları açıyoruz açılamıyorsa tüp bebeğe yönlendiriyoruz. Yine histeroskopi dediğimiz yöntemle rahim içine bakıyoruz bazı rahim içinde bölmeler olabiliyor buna septum deniliyor, dolayısıyla bunu kesmemiz gerekiyor ve normal bir rahim haline getirmemiz gerekiyor.

Bunun için nasıl bir operasyon gerekiyor?
Aslında zor değil deneyim gerektiren bir operasyon ama herhangi bir yara izi olmadan kesi olmadan sadece histeroskopi dediğimiz bir kamera ile vajinal yoldan girerek rahim içerisine ulaşıyoruz ve o zarı özel cihazlar ile kesiyoruz ve hasta çok hızlı bir şekilde iyileşiyor hatta aynı gün eve gönderebiliyoruz. Artık bunların tedavisi mümkün onun dışında rahim içerisinde yer kaplayan bir oluşum varsa işte bir polip varsa veya bir miyom varsa tedavisi gerekiyor. Çünkü bunlar embriyonun bebeğin tutunma yerini bozuyor ve bozduğu içinde orada gebelik oluşmuyor veya gebelik olsa bile bu ileri zamana kadar devam etmeyip düşükle sonuçlanabiliyor.

Çocukluk döneminde şeker hastalığı geçiren bir kadının kısır olma ihtimali daha mı yüksektir?
Şeker hastalığında da bazen eğer kontrolsüz bir şeker hastalığı söz konusu ise bunlarda hormonal yapılar etkilenebiliyor. Bu etkilenen hormonal yapılar da bazen gebeliğin elde edilmesinde zorluklar çıkarabiliyor çünkü hormonal denge bozuksa yumurtlama fonksiyonu da bozuk olacaktır ve buda gebe kalmayı etkileyecektir. Dolayısıyla bu hastaların bazılarında şeker düzenlendiğinde yumurtlama kalitesinin arttığını ve gebeliğin başarılı olduğunu görebiliyoruz.

Kısırlık tanısı nasıl koyuluyor?
Burada yaşa göre bir yol izliyoruz kadının yaşı genç yaş dediğimiz 20’li 30’lu yaşlarda ise biraz daha bekleme süremiz uzayabilir. Yani 1 yılda gebelik olmadı herhangi bir sorun görmüyorsak bunu 1 yıl daha denemelerini söyleyebiliriz. Ama eğer bayanın yaşı 35 üzerinde 38 yaşlarında, 40 yaşlarında ise tabi o zaman yumurtalık rezervleri azalmasında dolayı bunlarda biraz daha süreyi kısa tutabiliyoruz. Bazen 6 ay bekleyip normal olmasını bekleyebiliriz, normal yolla olmuyorsa o zaman diyoruz ki sizi hemen değerlendirmeye, alalım testler yapalım ve gerekirse de tüp bebeğe yönelik tedavilere başlayalım.

Çiftlerin ne kadar zaman korunmasız bir şekilde ilişkiye girmesi gerekiyor?
Bu süre bir yıllık süredir. Bir yıl denediniz ve olmadı, bu erken yaş için böyle. Normalde 1 yılda her şeyi normal olan bir çiftin %80 olasılıkla gebe kalması lazım çocuk sahibi olması lazım, bunu 2 yıla çıkardığımızda gebe kalma şansı %90’a çıkıyor. Dolayısıyla bazen genç yaşlarda bunu 2 yıla kadar uzatabiliyoruz.

Doğum kontrol hapı kısırlığı etkiler mi?
Aslında bu tartışılıyor bazen doğum kontrol hapı verdiğinizde o kişi diyor ki “benim çocuğum yok” dolayısıyla ben bunu kullanmak istemiyorum çünkü bunu kullanırsam benim çocuk sahibi olmamı engelleyebilir. Bu yanlış bir inanış aslında pek çok hasta buna direnç gösteriyor neden doğum kontrol hapı kullanayım diyebiliyor. Ama öyle bir şey yok eğer başka bir sebepten dolayı doktor ona o kontrol hapını kullanması gerektiğini söylüyorsa aslında kullanabilir hiçbir doğurganlık sorunu yaşamaz. O yanlış bir inanış.

Kısırlık Türkiye’de çok yaygın mı?
Aslında baktığımızda %15’li rakamlar verebiliyoruz tüm çiftleri değerlendirdiğimizde çiftlerden %15’i kısırlık problemiyle karşılaşabiliyor. Tabi tüm ülke nüfusunu düşündüğümüzde ciddi bir oran kapsıyor ve görüyoruz ki daha artan oranla kısırlık ile karşılaşabiliyoruz. Tabi bunun arasında modern yaşam tarzı olması veya evlilik planlarının ertelenmesi, bayanların eğitim alması, kariyer yapması bundan dolayı daha ileri yaşlara çocuğun bırakması yumurtalık rezervlerini etkiliyor. Yumurtalık rezervleri etkilenince de çocuk sahibi olmayı engelliyor. Son zamanlarda gündeme getirdiğimiz bir konuda yumurta dondurma işlemi aslında doğurganlığı koruma anlamında önemli bir konu ve artık bayanın evli olmasına da gerek yok. Evli olmayan bayanda yumurtalık rezervleri azalıyorsa veya ailede erken menopoz var ise mesela annesinde veya anneannesinde bir erken menopoz öyküsü varsa bu işlemi gerçekleştirebiliyoruz. Erken menopoz dediğimiz, 40 yaşın altında menopoza girmişse, ailede böyle bir hikâye varsa veya o bayanda bir çikolata kisti veya riskli bir durum varsa ve ameliyat olması gerekiyorsa, bu ameliyat yumurtalıklarını etkileyecekse veya bir hastalık sebebiyle örneğin kanser sebebi ile ışın tedavisi, kemoterapi görecekse bu bir meme kanseri olabilir biliyorsunuz artık genç yaşlarda da maalesef görmeye başladık daha doğurganlığını tamamlamamış, evlenmemiş bayanlarda bile görmeye başladık. O zaman bunların bir çözümü olması lazım doğurganlığını korumaları lazım. Biz diğer branşlarla da koordineli çalışıyoruz ve böyle bir hasta kemoterapiye başlamadan doğurganlık arzusu varsa çocuğu yoksa bize gönderin ve biz kemoterapiye başlamadan yumurtalarını alalım ve donduralım diyoruz. Bu çocuk isteyen bir birey için çok önemli.

Herkes yumurtasını dondurabilir mi belli kriterler mi bulunuyor?
Aslında şu an sağlık bakanlığının 30 Eylül 2014’de çıkardığı bir yönetmelik var. Az önce söylediğim tanımlar yapıldı, ailede erken menopoz öyküsü var veya yumurtalık cerrahisi geçirecek veya kanser veya diğer sebepler ile kemoterapi görecek veya bu kişide yumurtalık hormon testleri yapıldı bu testler sonucunda yumurtalık rezervlerinin azaldığı bulundu bu durumlarda bizlere yumurta dondurmak için başvurabilir ve bu işlem yapılabilir.

Kilonun kısırlıkla bir ilişkisi var mıdır?
Tabi ki obezite arttıkça yani kilo arttıkça yumurtalık fonksiyonları etkilenebiliyor buda hormonlar ile ilgili aslında. Çünkü yağ dokusundan da salgılanan hormonlar var ve buda yağ dokusunun miktarı arttıkça bu hormonların fazlaca salgılanacağı anlamına gelir. Özellikle polikistik over hastalığı olan hastalar kilo almaya meyilli ve bu hastalar kilo artışı oldukça yumurtlama fonksiyonu etkileniyor. Dolayısıyla biz çok zayıf hasta veya çok kilolu hasta istemiyoruz bunların ikisi de yumurtalık fonksiyonunu etkileyebilir. Yumurtlama kusurlarına yol açabilir. Bazı hastalarımız öyle ki %10-15 kilo verdiğinde yumurtlama fonksiyonlarının geri geldiğini görebiliyoruz dolayısıyla mutlaka bir bağlantı var.

FatihSendag.pngKilolu erkeklerde kısırlık artıyor mu?
Bunla ilgili çalışmalarda var. Direk gösterilen çok kanıtlanan bir şey olmamakla beraber aslında çalışmalar bir kiloya bağlı olarak erkeklerde de hormonların farklılaşması veya hormon dengesizliği sebebiyle sperm oranlarının azaldığıyla ilgili birtakım çalışmalarda var. Sperm parametre dediğimiz sperm hareketi sayısı veya yapısı ile ilgili sorunlar çıkarabiliyor. Dolayısıyla kilo her halükârda iyi değil her hastalıkta olduğu gibi kısırlık açısından da biz mutlaka normal sınırlarda, vücut kitle indeksi dediğimiz indeksi normal sınırlarda olmasını arzu ediyoruz. Eskiden çok yoğundu aslında, bizim hocalarımız kilolu bir bayan geldiğinde önce zayıfla gel derlerdi o kadar ciddilerdi. Biz bu kadar ciddi değiliz ama dolayısıyla kilo gerçekten önemli problem.

Genellikle fazla hamile kalmış kişilerin çocuk aldırması sonucunda da doğum engeli görülebilir mi?
Bazen planlanmayan gebelikler oluyor veya daha hazır değiliz daha sonra düşünüyoruz deniliyor. Bu tür problemlerde bir kürtaj işlemi yapıldığı için rahim iç tabakasına zarar gelebilir ve bu açıdan da içerde yapışıklara sebep olabilir. Buda ciddi problemlere yol açar daha. Bu yüzden korunmayla ilgili doğum kontrolle ilgili modern yöntemleri öneriyoruz. Çünkü kürtaj işlemi ne kadar basit görünse de rahim delinmesi, iltihaplanması, rahim içerisinde yapışıklık olması gibi sorunlar ortaya çıkarabilir. Bunlar olduğunda işimiz kolay değil. Böyle hastalarımız var ve bunlarla çok uğraşıyoruz çok ciddi yapışık olduysa, rahim içerisi çok tahrip olmuşsa bunları düzeltmek kolay olmuyor. Bazen tekrarlayan pek çok ameliyat pek çok işlem yapmamız gerekiyor yine de rahim içerisini düzeltemediğimiz hastalarımız olabiliyor. Dolayısıyla doğum kontrol yöntemleri çok önemli. Kürtaj işlemini bir doğum kontrol olarak düşünmememiz lazım riskleri var. Bizim için esas olan doğum kontrol yönetimi yani çocuk sahibi olmak istenmiyorsa, bir süre beklenmek isteniyorsa bir jinekoloğa gidilmesi ve modern doğum kontrol yöntemleri hakkında bilgi alınmasını tavsiye ediyoruz. Bu şekilde korunmanın yapılması daha sonra başlarına başka problem gelmemesi açısından önemli.

 İnfertilite tedavisi nedir?
 İnfertilite, halk arasında kısırlık olarak bilinir tıp dilinde ise infertilite olarak isimlendirilir. Bu tedavide az önce söylediğim parametreler geçerli. Aslında oranlara baktığımız zaman toplumda suçlamalar oluyor deniyor ki erkek sorunu veya kadın sorunu. Daha çok tabi erkek egemen toplum olduğu için kadınlara suç atılır. Hatta bazen aile kavgaları bizim önümüzde de yaşanıyor. Senin yüzünden olmuyor gibi şeyler söyleniyor dolayısıyla suçlayıcı şeyler doğru değil. Biz bunları tavsiye etmiyoruz. Bir evli çiftin çocuğu olmuyorsa bayana farklı bir gözle bakılıyor kısaca çevre baskısını, toplum baskısını görebiliyoruz. Pek çok toplumsal soruna yol açıyor. Dolayısıyla bazen çiftler geliyor diyor ki “evliliğim buna bağlı çocuk veremezsem eşime boşanacağız” diyorlar. Yoksa toplumsal boyutları da çok farklı gerçekten bu işin ama esasen baktığımızda bu işte iki tarafta kusurlu olabilir. Oranlara baktığımızda %40 kadın sebepli bir kısırlık %40 erkek sebepli ve %20 de hem erkek hem kadını ilgilendiren sebeple çocuk sahibi olunmayabiliyor. Aslında iki tarafta ortak derece bu işten sorunlu gözüküyor yani sadece bayana bu işi yüklemek hiç doğru değil. Kesinlikle bu iş sonuçta hem erkek hem kadın açısından ortak bir iş ise birlikte çözümlendirilmeli. En büyük yaşadığımız sıkıntılardan birisi kadın tek başına geliyor diyor ki “benim çocuğum olmuyor.“ diyoruz ki eşin nerede eşimin eşi var vs. hâlbuki biz çiftleri biz beraber istiyoruz ikisi beraber gelsin. Erkeği değerlendirmek çok daha kolay. Bayanı değerlendirmek biraz daha zor zaman alıyor birkaç ay sürüyor.

Toplum içerisinde bundan utanan erkekler bulunuyor mu?
Evet, o var. Aslında çok kolay yani sadece sperm analizi verdiğimizde erkeği değerlendiriyoruz çok hızlı değerlendirmek mümkün ama bayanı değerlendirmek daha zor dolayısıyla bizim kendi pratiğimizde biz erkekle başlıyoruz. Erkekten sperm istiyoruz ve sperm testinde onun üzerinden gitmek gerekiyor ama sorun yoksa bayana geçebiliriz ve bayanı değerlendirebiliriz yumurtalıkları nasıl rahimi nasıl, kanallar çalışıyor mu vs. bunlara bakabiliriz. Dolayısıyla belki de topluma vermemiz gereken mesaj bu işte. Kadınlara daha çok suçlu şeklinde suçlamalar yapılmaması lazım, bu çok doğru değil veya böyle baskılarda doğru değil. Her iki tarafta baktığımızda eşit olarak bu işten sorumlu mutlaka çocuk sahibi olamayan çiftler görüşmeye gelirken birlikte gelmeliler ve değerlendirilmeye birlikte başlanmalı.

(izleyici sorusu) 45 yaşındayım 3 senedir adet olmuyorum doktora gittim tüp bebek uygulayacağım ama adet olmadığım için çocuk sahibi olamayacağımı söylediler ne yapmam lazım?
Biz menopozu tanımlarken bayan için bir yıl hiç adet görmüyorsa diyoruz ki menopoz veya başka bir sebep yoksa. Tabi 3 yıllık adet görmüyorsanız yaşınız itibariyle baktığımızda olabilir biraz erken belki ama 3 yıl adet görmemeyi biz menopoz olarak kabul ediyoruz. Menopozu şöyle açıklayabiliriz: Menopoz, yumurta üretiminin artık olmadığı yumurtaların tükendiği bir dönemden bahsediyoruz. Dolayısıyla böyle bir dönem var, siz menopozdaysanız ki öyle gözüküyor maalesef şu anda elimizdeki ilaçlar ile veya yöntemlerle tekrar yumurta üretip tüp bebek tedavisini maalesef yapamıyoruz. Gelecekte belki kök hücre teknolojisi ile belki tekrar yumurta elde etmek mümkün olabilecek ama şu an için maalesef, menopoz döneminde kendi yumurtanızda bir tüp bebek yapma şansı olamıyor.

Menopoz dönemine girmiş bir bayan, o dönemine girdiğini hissettiği zaman menopozunu geciktirici bir şey yapılırsa çocuk sahibi olabilir mi?
En çok sorulan sorulardan bir tanesi bu menopozu geciktirebilir miyim? Bu tabi doğru değil çünkü menopoz süreci doğal bir süreç ve biz bu sürece müdahale edemiyoruz. Bazen menopozu geciktiriyorum adı altında adet görmesini sağlayabiliriz. Menopozdaki bir hastaya bile adet gösterebiliriz ama yeniden yumurtalıkların çalıştığını göstermez. Dolayısıyla genelde böyle bir yanlış inanışta var veya bir başka yönlendirme var diyebilirim artık ne denirse. Yani 1 ilaç kullanarak ben adet görüyorum dolayısıyla menopozu geciktiriyorum. Böyle bir şey yok. İlaçlarla adet görüyorsunuzdur ama bunun yumurtalıkların tekrar çalıştığı anlamına gelmez.

Şu anda Türkiye’de kısırlık erkeklerde mi fazla görülüyor kadınlarda mı?
Oranlar benzer her iki taraf açısında bakıldığında %40 erkek sebepliyse %40 bayan sebepli ve %20 ortak yani her ikisini ilgilendiren sebepler olabiliyor.
Bu kategoriden diğerleri: « Yumurta Dondurma İşlemi
  • İZMİR: Şair Eşref Bulvarı 1408 Sok. Meriç Ap. No.7 K.2 D.5 Alsancak / İzmir
    İzm: (0232) 464-2055 - (0530) 877-1057
    İst: (0536) 828-2490
    Whatsapp: (0536) 828-2490

SOSYAL MEDYA
Sosyal medya hesaplarımız üzerinden videolarımızı izleyebilir, dilerseniz sorularınızı bizimle paylaşabilirsiniz.